Odkupienie

Są takie filmy, które potrafią uderzyć z liścia mocniej niż jakikolwiek pięściarz swojego konkurenta na ringu. Szczególnie, jeśli nie wydaje się niepozorny, drobny i nieopierzony. Taki miałem kontakt z powstałym 5 lat temu debiutem reżyserskim Frana Kranza – „Odkupieniem”.

Sama historia dzieje się w salce kościoła. Miasto bliżej nieokreślone, ale gdzieś w USA. Właśnie tutaj pojawiają się dwie pary: Gail (Martha Plimpton) z Jayem (Jason Isaacs) oraz Linda (Ann Dowd) z Richardem (Reed Birney). Cała czwórka zdecydowała się spotkać za namową pracownicy pomocy społecznej. I od momentu wejścia do sali czuć, że atmosfera jest bardzo nerwowa, a pierwsze wypowiadane słowa są dość ostrożne, wręcz niepewne. I po kilkunastu minutach dowiadujemy się, co łączy tą czwórkę ludzi: szkolna strzelanina. Syn Lindy oraz Richarda dokonał masakry w szkole zabijając wielu uczniów, w tym syna Gail i Jaya.

I jeśli komuś to wszystko może się wydawać bardziej pasować do Teatru Telewizji czy sztuki teatralnej, jest to jak najbardziej uzasadnione. Tutaj słowo oraz spojrzenia mają ciężar uderzanego młota, by spróbować poznać ludzi naznaczonych tragedią. I obie strony próbują zrozumieć jedno: dlaczego? Nie tylko dlaczego doszło do tej tragedii, ale czy można było jej zapobiec i czyja to wina? Bo zawsze musi być ktoś winny i musi być ukarany. Powoli zaczynamy odkrywać zarówno przebieg samej tragedii, jednak reżyser bardziej skupia się portretach psychologicznych. Tłumione emocje zaczynają z każdą minutą wychodzić na wierzch. Od racjonalizmu przez niekontrolowany gniew aż po płacz i refleksję – Kranz daje prawdziwy rollercoaster emocjonalny, cały czas prowokując do zastanowienia się. A do tego, szczególnie w drugiej połowie, bardzo chętnie korzysta ze zbliżeń na twarz, co pomaga zarówno w przekazaniu emocji, jak też budowaniu napięcia. A wszystko sprowadza się do jednego – czy można wybaczyć? I czy się da żyć dalej po tym wszystkim?

Może pod koniec troszkę wchodzi religijnej symboliki, jednak nie przeszkadza ona tak bardzo jak powinna. Do tego jeszcze mamy rewelacyjny kwartet aktorski: poruszająca i wyciszona Ann Dowd, pozornie szorstki oraz zdystansowany Reed Birney, niby spokojny, lecz będący tykającą bombą Jason Isaacs, a na finał najbardziej wyciszona Martha Plimpton. Wszyscy grają absolutnie rewelacyjnie, tworząc bardzo złożone oraz intrygujące postacie, których nie da się wymazać z pamięci.

Mały, skromny film, który w kinach przeszedł niezauważony, lecz u tych nielicznych widzów wywołał bardzo silne poruszenie. I jest to kolejne przypomnienie, że nie potrzeba Bóg wie ile zylionów dolarów budżetu ani mega rozpoznawalnych aktorów z Hollywoodu, by zrobić angażujący emocjonalnie, chwytający za gardło, pełen świetnych dialogów kino. Po ostatnich wydarzeniach takie wyciszające dzieło jest godne polecenia.

8,5/10 + znak jakości

Radosław Ostrowski

Godzilla Minus Zero

Jakimś cudem najbardziej ikoniczna japońska bestia nie jest w stanie umrzeć raz na zawsze. Jak na ponad 70-latkę trzyma się więcej niż godnie, co pokazała „Godzilla Minus One” z 2023 roku – pierwsza Godzilla od japońskiego Toho od lat. Teraz reżyser Takashi Yamazaki wraca z kontynuacją tej historii i jak zwykle trzeba zadać sobie pytanie: czy wyszło?

Akcja „Godzilli Minus Zero” tym razem dzieje się w 1949 roku, gdzie Japonia powoli zaczyna podnosić się z wojennych ran. A życie naszych bohaterów zmieniło się. Były pilot Koichi (Ryunosuke Kamimi) ożenił się z Noriko (Minami Hanabe) i razem wychowują Akiko. Ich sąsiadka Sumiko (Sakura Ando) prowadzi sierociniec, zaś Kenji Noda (Hidetaka Yoshioka) został szefem Biura Zarządzania Kryzysowego. Ale po latach spokoju pojawia się nowe zagrożenie. Miasto Matsumoto zostaje zniszczone przez tajemnicze, latające monstrum przypominające smoka. Jakby tego było mało, z morza wypływa zregenerowana Godzilla.

Mógłbym w zasadzie powiedzieć, że nowa Godzilla to w zasadzie powtórka z rozrywki. Nadal reżyser skupia się bardziej na postaciach, gdzie wszelkie monstra robią tutaj za tło i czuć to jeszcze bardziej. Początek jednak, czyli destrukcja miasta pokazana z perspektywy uciekających naukowców wygląda imponująco, podbita przez bardzo intensywne smyczki w tle. Nie wiemy czy jest Ghidora, zaś przez dwie trzecie filmu widzimy próby znalezienia sposobu pokonania tej bestii. Starzy bohaterowie (szczególnie Noda oraz Koichi z rodziną) nadal odgrywają istotną rolę, z nowych najbardziej wybija się starszy naukowiec Kenji Murakami (Min Tanaka) oraz meteorolożka Makoto Aroyama (Masami Nagasawa), zaś w tle jeszcze wkraczają Amerykanie z propozycją wsparcia. Ale czy można im ufać? Czuć tutaj większy budżet, pierwsza próba uziemienia nowego antagonisty trzyma w napięciu i jest świetnie nakręcona, efekty specjalne trzymają poziom (włącznie z mocą Ghidory, która podnosi wszystko i wszystkich do góry, by potem upuścić).

Więc dlaczego ta część mnie aż tak nie porwała? Dla mnie brakowało tego emocjonalnego kośćca z poprzednika. Mieliśmy naznaczonego wojenną traumą żołnierza, który teraz w zasadzie zostaje zepchnięty do drugiego planu. Po części tą rolę przejmuje ocalała żona, stająca się kluczowym elementem do znalezienia sposobu oraz biolog Murakami, naznaczony przez inną tragedię (eksplozja bomby atomowej w Hiroshimie), czyniąc z niego potencjalnego antagonistę. Nie brakuje tutaj melodramatycznej ckliwości, patosu i wręcz nadekspresji (szczególnie w wykonaniu młodej Akiko), która wywołała odwrotny efekt od zamierzonego. Brakuje osobistego ciężaru, zaś rozpierduchy oraz destrukcji jest zwyczajnie za mało. Sytuację po części ratuje finałowa konfrontacja Ghidory (przechodzącej ewolucji w trzygłowego smoka) z Godzillą, dającą szczerą i angażującą potyczkę.

Jest jeszcze zakończenie, które sugeruje możliwą część trzecią, ale czy ją dostaniemy? Czas pokaże. Niemniej jednak muszę przyznać, że choć „Godzilla Minus Zero” nie ma aż takiej mocy i emocjonalnego ognia jak poprzednik, to jednak pozostaje przyzwoitym kawałkiem rozrywki. Wygląda dobrze, scenografia i kostiumy są piękne, zaś efekty specjalne (oraz szczególnie dźwięk) imponują jak diabli. Cholernie dobra rozrywka, ale nic ponadto.

6,5/10

Radosław Ostrowski

Godzilla Minus One

Nawet jeśli nie jest fanem czy znawcą japońskiego kina zna nazwa Godzilla jest powszechnie znana. Wielkie monstrum o kształcie dinozaurowatej jaszczurki zaatakowało kina po raz pierwszy w 1954 roku ze studia Toho, stając się klasykiem. Od tej pory wielkie monstrum (kaiju) wielokrotnie wracało, także w wykonaniu Amerykanów (niesławna „Godzilla” Rolanda Emmericha z 1998 roku i nowa inkarnacja od Garetha Edwardsa z 2014, otwierająca Monsterverse). Jakie było zaskoczenie, kiedy w 2023 wróciła japońska Godzilla i zmiażdżyła kina na całym świecie.

„Godzilla Minus One” zaczyna się pod koniec II wojny światowej, kiedy Japonia jeszcze walczy z Amerykanami. Towarzyszymy niejakiemu Koichi Shikishimie (Ryunosuke Kamiki) – pilotowi kamikaze, który zamiast oddać swoje życie za kraj, dezerteruje i przylatuje na wyspę Oda, gdzie znajduje się lotnisko. Na jego nieszczęście pojawia się nazywana przez lokalną ludność Godzilla, która wybija cały posterunek (poza Koichim i jednym inżynierem). Straumatyzowany i zhańbiony oficer wraca do domu, ale Tokio mocno ucierpiało z powodu nalotów. Nie ma rodziny, nie ma domu i pracy. Jednak okres po wojny daje nowe możliwości. Przypadkowo poznana Noriko (Nimabi Hanabe) z przygarniętą przez nią dziewczynką niejako wpraszają się do niego, a po roku mężczyzna pracuje na statku z zadaniem rozbrajania min. Ale po dwóch latach bestia (dosłownie) z przeszłości powraca i rusza w kierunku Tokio.

Reżyser Takeshi Yamazaki (odpowiedzialny także za scenariusz i efekty specjalne) zdecydował się zrobić o Godzilli za zadziwiająco skromny budżet (15 milionów dolców) jak na monster movie czy blockbuster. Sama opowieść bardziej skupia się na kameralnej opowieści o człowieku, który przeżył wbrew obowiązkowi i musi z tym dalej żyć. W przeciwieństwie do amerykańskich wersji postacie są dużo ciekawsze, nawet jeśli wydają się pozornymi stereotypami jak w przypadku załogi statku – młody chłopak, doświadczony kapitan oraz były naukowiec, będący „jajogłowym” czy (nieobecny) rząd trzymający w tajemnicy wszelkie informacje. Te relacje są bijącym serduchem tego filmu, co jest sporym zaskoczeniem.

Ale czy to oznacza, że nasza jaszurowata, radioaktywna Godzilla z powodu niskiego budżetu nie będzie zbyt mocno pokazywana? Pierwsze nocne wejście monstrum może tak sugerować. To jednak tylko podpucha, bo reżyser nie boi się pokazać rozpierduchy. I to zarówno pierwszy atak na morzu (włącznie z użyciem wystrzeliwanego lasera z pyska), ale zapierającą dech destrukcję Ginzy. Czuć tu zarówno ciężar niszczonych budynków, rzucanych pociągów oraz zjadanych ludzi, a skala i wygląd kaiju budzi respekt. Ten ostatni podbija jeszcze pojawiający się temat Godzilli z oryginalnego filmu, gdzie wybijają się ciężkie dęciaki. Także finałowa konfrontacja z bardzo ryzykownym planem zabicia trzyma w napięciu i nie wygląda tanio. Technicznie w ogóle trudno się przyczepić: świetne oświetlenie, scenografia (zniszczone Tokio czy Ginza) oraz kostiumy wyglądają przekonująco.

Jeśli miałbym się do czepiać to miejscami dialogi bywają czasem melodramatyczne, a w drugiej połowie krótko przysiada tempo. Mało znani (przynajmniej poza Krajem Kwitnącej Wiśni) aktorzy dodają autentyzmu i są świetni. Całość na barkach dźwiga Ryunosuke Kamiki jako naznaczony traumą oraz PTSD Koichi – kompletnie zagubiony, pozbawiony celu i dręczony przez koszmary (ile on pokazuje zaledwie samą twarzą), z czasem zaczyna powoli dojrzewać oraz podejmować się wyzwania. Kapitalny jest także Hidetaka Yoshioda w roli „doktorka” Kenji Nody, stającego się zarówno wsparciem i dobrym duchem grupy, ale też odgrywa kluczową rolę w pokonaniu Godzilli. Odrobinkę humoru dodaje Yuki Yamada („młody” Shiro Mizushira), zaś odrobinę ciepła wnosi Nimabi Hanabe (Noriko Oichi), tworząc coraz silniejszą więź z naszym bohaterem.

Zakończenie sugeruje, że pojawi się część druga (w zasadzie już się pojawia w kinach) i jakimś cudem Godzilla powróci. Czekam bardzo, a sama „Godzilla Minus One” jest świetną mieszanką monster movie, dramatu obyczajowego oraz melodramatu. Yamakazi sprytnie lawiruje między gatunkami, przy okazji pokazując, że efektywnie wykorzystanie nawet małego budżetu pomaga w tworzeniu angażującego blockbustera. Niezwykły fenomen.

8/10

Radosław Ostrowski

Noc oczyszczenia: Czas wyboru

Dwa lata minęły od premiery „Anarchii”, czyli drugiej części „Nocy oczyszczenia” – produkowanego przez Blumhouse Jasona Bluma i Platinum Dunem Michaela Baya mieszanka krwawego thrillera/horroru z polityczno-społecznym zacięciem w sosie eksploatacji. Seria Jamesa DeMonaco była zbyt dochodowa, by ją urwać. Dlatego w 2016 roku powstał „Czas wyboru” – moim zdaniem najlepsza część serii.

Tym razem po przedmieściach i Los Angeles trafiamy do Waszyngtonu. Pamiętacie naszego małomównego twardziela o twarzy Franka Grillo, który szykował się na akcję? Teraz został szefem ochrony senator Charlie Roan (Elizabeth Mitchell), przygotowująca się do wyborów prezydenckich. Problem w tym, że jednym z najważniejszych manifestów jej programu jest zniesienie corocznej Nocy Oczyszczenia. Obecnemu rządowi (Nowi Ojcowie Założyciele Ameryki) jest to bardzo nie na rękę i postanawiają w ramach tegorocznej celebracji mordu oraz zezwierzęcenia swoich rodaków usunąć immunitet chroniący ich przez atakiem. Dla byłego sierżanta Leo będzie to duże wyzwanie.

Z jednej strony „Czas wyboru” kontynuuje sposób przedstawiania świata z poprzedniej części, czyli jesteśmy na ulicach miasta i w towarzystwie garstki postaci. Bo poza panią senator oraz kozakiem Leo, co jest przygotowany na wszystko (włącznie ze stworzeniem bomby w… laptopie) mamy właściciela sklepu z delikatesami (Mykelti Williamson, czyli Bubba z „Forresta Gumpa”), jego meksykański pracownik (J.J. Soria) i pracownica pogotowia (Betty Gabriel). Niby są lepiej zarysowani oraz bardziej wyraziści od poprzedników, ale to para głównych bohaterów skupia naszą uwagę. Ale z drugiej tu już idziemy w bardziej polityczne rewiry i szczyty władzy. Jasne, jest to uproszczone i służy za pretekst do pokazania krwawej rozwałki (oraz drobnych mikroscenek w tle), ale działa efektywnie, nawet jeśli podchodzi do wszystkiego zbyt poważnie. Choć chciałoby się rozwinąć niektóre pomysły jak choćby przybycie zagranicznych turystów specjalnie na Noc Oczyszczenia czy działań ruchu oporu, ale nie można mieć wszystkiego. A wszystko spina się w ekscytującym i krwistym finale, bo nic tak nie podnosi jakości filmu jak strzelanina w kościele.

Aktorsko jest po prostu solidnie, a postacie są na tyle ciekawe, by chciało się za nimi podążać. Frank Grillo nadal się sprawdza w roli Leo, czyli człowieka skromnego w słowach, ale skutecznego w czynach. Partnerująca mu Elisabeth Mitchell w roli idealistycznej senator jest zaskakująco solidna i nie jest ani nieporadną czy pierdołowatą damą w opałach. Z drugiego planu najbardziej wyróżnia się Williamson jako ten najbardziej przyziemny członek grupy.

Sam nie wierzę, że to mówię, ale „Czas wyboru” to najlepsza część z całej serii. Nadal miesza satyrę społeczną z kinem eksploatacji i krwawą jatką, dając bardziej satysfakcjonującą, ekscytującą rozpierduchę. Ze słodko-gorzkim finałem, godnie zamykającą całość. Niestety, na tym filmowcy cykl się nie skończył, lecz to temat na inną opowieść.

7/10

Radosław Ostrowski

Noc oczyszczenia: Anarchia

Niskobudżetowa „Noc oczyszczenia”, choć nie została zbyt pozytywnie odebrana przez krytykę i widownię zarobiła kupę siana. Wielką kupę siana, by zaledwie rok później stworzyć sequel na troszkę większym budżecie, tym razem wychodząc na zewnątrz. Więc powinno być lepiej, prawda?

„Noc oczyszczenia: Anarchia” dzieje się rok po wydarzeniach z poprzedniej części, gdzie trafiamy do Los Angeles. Niby kraj wydaje się być rajem, bo biedota i bezrobocie jest bardzo niskie, ale czy aby na pewno? I od 6 lat raz w roku odbywa się Noc Oczyszczenia, gdzie przez 12 godzin można bezkarnie zabijać. Podczas tej nocy splotą się losy grupki nieznajomych: kelnerki Evy (Carmen Ejogo) i jej córki Cali (Zoe Soul), przechodzącej kryzys parki Shane (Zach Gilford) z Liz (Kiele Sanchez) oraz tajemniczego nieznajomego (Frank Grillo), który uzbrojony po zęby wyrusza w miasto.

Sequel nie jest już stricte horrorem czy thrillerem, tylko bardziej skręca ku kinu akcji. Reżyser James DeMonaco pokazuje całe to święto z o wiele większą masą porąbanych rzeczy, choć jest to bardziej czarno-białe. Tutaj głównie biedota jest atakowana albo przez pojedynczych psycholi, grupę psycholi, albo uzbrojonych po zęby (niczym jakaś paramilitarna jednostka) grupa wojskowych kierowanych przez Big Daddy’ego. W ruch idą strzelby, miotacze ognia, spawarki do niszczenia metalowych drzwi, pistolety, a nawet noktowizory. Udaje się coraz bardziej kolejne formy zabawy dla bogaczy: od propozycji wzięcia „ofiary” za pieniądze przez wożących na polowania łapaczy w lodziarni. Jest też jeszcze ruch oporu (oczywiście), który sprzeciwia się Czystce i walczy za pomocą przebijających się filmików oraz – o wiele skuteczniej – argumentów w postaci kałasznikowa.

Tempo jest o wiele żwawsze, krew się leje wiadrami, dialogi są dość „oszczędne” i niezbyt skomplikowane, a postacie niezbyt głęboko zarysowane. Czuć tutaj inspiracje filmami Johna Carpentera („Ucieczka z Nowego Jorku”) czy Waltera Hilla („Wojownicy”), co samo w sobie jest dobrym punktem wyjścia. Aktorzy grają nieźle, choć najbardziej wybija się Frank Grillo w roli tajemniczego, małomównego twardziela, który staje się liderem grupy. Po tym filmie wielu zaczęło widzieć tego aktora jako potencjalnego Punishera i rozumiem dlaczego.

„Anarchia” rozwija i poszerza świat „Nocy Oczyszczenia”, jednocześnie poprawiając sporo błędów poprzednika. Choć nadal pojawiają się idiotyczne zachowania (bezdomni wbiegający wprost pod miotacze ognia), to koncepcja pozostaje ciągle intrygująca, dostarczając przyzwoitej rozrywki.

6,5/10

Radosław Ostrowski

Diabły

Chyba nikt się nie spodziewał, że po 55 latach do kin wrócą uważane za kontrowersyjne i skandalizujące „Diabły” Kena Russella. Film wywołał tak wściekłe reakcje, że wiele scen zostało wycięte przez brytyjską cenzurę i finansujące studio Warner Bros. jeszcze przed premierą. Przez lata reżyser był absolutnie przekonany, że wycięte sceny przepadły i nie było szans na przywrócenie ich. Dopiero pod koniec lat 90. dzięki działaniom archiwistów oraz największa fana „Diabłów” krytyka Marka Kermode’a udało się przywrócić wycięte niecałe 10 minut. Wersja reżyserska powstała w roku 2004, jednak przez długie lata studio nie chciało jej dystrybuować. Dopiero po 22 latach powstaje niezależny oddział Warnera – Clockwork podjął się nie tylko wznowienia do kin, lecz także odrestaurowania w formie 4K.

A o co tak naprawdę ten cały szum i zamieszanie? Całość oparta jest na książce non-fiction Aldousa Huxleya oraz sztuce teatralnej Johna Whitinga skupia się na głośnych „opętaniach” w żeńskim klasztorze sióstr urszulanek we francuskim Loudon. A był to Rok Pański 1634 kiedy krajem rządził król Ludwik XIII (Graham Armitage) oraz pierwszy minister kardynał Richelieu (Christopher Logue), a Francja nie dawno przeżywała bunty protestantów (czyli hugenotów). Miastem, gdzie zamieszkują w harmonii katolicy i protestanci, kieruje po śmierci burmistrza lokalny proboszcz Urbain Grandier (Oliver Reed), nie chcący się podporządkować władzy centralnej. Pretekstem do upadku duchownego jest histeryczne zachowanie matki Joanny od Aniołów (Vanessa Redgrave), przeoryszy zakonu, czującą bardzo silne pożądanie do księdza.

I już od pierwszych scen czuć, że reżyser nie będzie się tu bawił w subtelności. Nawet nie chodzi tu o rzucane bluźnierstwa słowne, nagość czy brutalnie pokazywane tortury. O nie, nie. Russell bardziej jest zainteresowany nieświętym sojuszem tronu z ołtarzem (jak mówi Richelieu: „żeby państwo i Kościół były jednym”), wykorzystującym religijne instytucje do prywatnych czy politycznych celów. Jednak twórcy nie robią z Grandiera świętego męczennika. W interpretacji Olivera Reeda duchowny jest z jednej strony charyzmatycznym mówcą, pełniącym rolę ludowego trybuna i wolnomyślicielem. Ale z drugiej to pies na baby, nie podchodzący zbyt poważnie do celibatu, pozbawiony złudzeń i wiary. Chodząca sprzeczność, której daleko do świętego, ale sługusem diaboła to nie jest. Niemniej to go jednak nie ocali. Najbardziej szokujące sceny związane są z całą szopką, którą nazwano egzorcyzmami. Russell pokazuje w tych momentach tą diaboliczną manipulację, by zebrać dowody przeciwko duchownemu. Od stosowania lewatywy z wody święconej przez zastraszanie (scena, gdy związane zakonnice pod groźbą śmierci zmuszone), tortury w celu wymuszenia zeznań czy absolutnie waląca w mordę scena, gdzie zakonnice (niektóre rozebrane) przechodzą ekstazę z… ukrzyżowanym Chrystusem. Dorzućmy do tego oniryczne wizje matki Joanny, przesiąknięte erotyzmem i bluźnierstwem, gdzie Jezus ma twarz Grandiera; przyspieszony proces (bardzo przypominający procesy polityczne w krajach totalitarnych) oraz spalenie na stosie. Tych obrazów nie da się wymazać z pamięci.

A technicznie „Diabły” są cholernie nowoczesne i to zaskoczyło mnie najbardziej. Bardzo dynamiczna praca kamery, mocno awangardowa muzyka, która podkręca coraz bardziej narastający obłęd i szaleństwo czy świetne wykorzystanie montażu równoległego. Jednak na mnie największe wrażenie robi scenografia w wykonaniu przyszłego reżysera Dereka Jarmana. Jest ona jednocześnie bardzo minimalistyczna, wręcz brutalistyczna (białe mury otaczającej twierdzy, cele klasztorne czy sala sądowa), ale przez to bardzo monumentalna (archiwum kardynała Richelieu, mocno przypominające jakiś urząd niczym z Kafki).

Zaś wszystko trzymają na barkach absolutnie kapitalne role Olivera Reeda i Vanessy Redgrave. O pierwszym już mówiłem, więc skupmy się na Redgrave. Jej przeorysza z garbem i wielkimi oczami to ofiara tłumionych popędów seksualnych, zazdrości, mieszając cynizm, władzę oraz pożądanie. Bardzo silne emocje przekazywane przez nią w bardzo delikatnym głosem, tworząc elektryzującą dychotomię. Na drugim kompletnie błyszczy przerażający Michael Gothard w roli egzorcysty/łowcy czarownic Barre, który w swoim żarze oraz determinacji w celu „złamania” ludzi może wydawać się przerysowany, wręcz karykaturalny. A przez to jest bardziej diaboliczny. Tak samo jak świetny Dudley Sutton (działający z ramienia Richelieu baron de Laubardemont), mocny Murray Melvin (ksiądz Mignon z wyłupiastymi oczami) oraz Gemma Jones (Madeleine, „żona” Grandiera).

Czy będzie przesadą, jeśli nazwę „Diabły” Kena Russella jednym z najlepszych filmów tego roku? Obok nowej wersji „Killa Billa” to zdecydowanie najlepsze wznowienie roku 2026. Brutalna historia władzy, obłudy, pożądania oraz politycznego prania mózgu, która początkowo może wydawać się przejaskrawioną satyrą, jednak po ostatnich scenach pozostaje tylko groza, szok i wstrząs. Przynajmniej u mnie.

9,5/10 + znak jakości

Radosław Ostrowski

Labirynt fauna

To już 20 lat?? Aż nie chce się wierzyć, że aż tyle czasu minęło od pojawienia się opus magnum meksykańskiego reżysera Guillermo del Toro. Filmowiec po komiksowych adaptacjach „Blade’a” i „Hellboya” postanowił wyruszyć do Hiszpanii, by stworzyć mieszankę dramatu wojennego, horroru oraz fantasy w konwencji bardzo mrocznej baśni.

Tym razem jesteśmy gdzieś z dala od miejskiego zgiełku w roku 1944. Hiszpanią od kilku lat rządzi faszystowski generał Franco, co było zasługą wygranej w wojnie domowej. Aczkolwiek nie wszyscy pogodzili się z tym stanem rzeczy jak działający tu i ówdzie partyzanci. Jednak to nie o nich jest ta historia, tylko o niejakiej Ofelii (Ivana Baquero) – 11-letniej dziewczynce, która razem z matką (Ariadna Gil) przenoszą się na prowincję. Tam przebywa nowy mąż kobiety, czyli kapitan Vidal (Sergi Lopez) walczący z partyzantką, oddany nowej władzy służbista. Już pierwszej nocy dziewczynka znajduje wróżkę, a podążając za nią trafia na fauna. Mistyczny stwór uznaje Ofelię za reinkarnację zaginionej księżniczki z baśniowej krainy, która dawno temu opuściła królestwo i nigdy nie wróciła. By sprawdzić czy dziewczynka nią jest, musi wykonać trzy próby przed pełnią księżyca.

Od samego początku reżyser miesza baśniowe motywy z mroczną rzeczywistością. Choć same lokacje, czyli domostwo kapitana otoczone lasem wyglądają okazale, to jednak świat nie należy do przyjaznych. Del Toro przekonująco pokazuje faszystowskie rządy, gdzie najważniejsza jest dyscyplina, posłuszeństwo i siła. Wszyscy inni albo milcząco się podporządkowują, albo walczą. Nic dziwnego, że Ofelia ucieka z tego mrocznego miejsca do świata baśni. Ale czy to na pewno jest tylko jej wyobraźnia? Czy może naprawdę jest reinkarnacją rzekomej księżniczki? Na to pytanie odpowiedź niemal do samego końca się nie pojawia. Sama historia rozwija się powoli, choć podział na dobrych i złych (niczym w bajkach) jest dość wyraźny, jednak powoli odkrywamy kolejne postacie oraz relacje. Pełniąca rolę gosposi Mercedes (Maribel Verdu), zajmujący się matką dr Ferreiro (Alex Angulo), siejący spustoszenie oddział partyzantów zapadają mocno w pamięć i zaczynają powoli nabierać głębi.

Del Toro mocno inspiruje się „Alicją w krainie czarów” czy filmami Tima Burtona, gdzie niedopasowany do naszego świata protagonista-odrzutek wchodzi w inny świat. Miesza mroczną rzeczywistość faszystowską z baśnią. Tylko ta baśń potrafi być równie mroczna jak nasz świat. I tu nawet nie chodzi o owada zmieniającego się w latającą wróżkę czy wielką ropuchę pod drzewem. Niezapomniany blada istota z oczami na dłoniach pozostaje w pamięci na długo (także sama sala wygląda świetnie). Nadal wrażenie robi scenografia – wygląd kamiennego labiryntu, świata po drugiej stronie – z przepięknymi zdjęciami oraz godnie starzejącymi się efektami specjalnymi, będącymi mieszanką animatroniki oraz grafiki komputerowej.

Swoje robi też fantastyczna obsada. Młodziutka Ivana Baquero jest fenomenalna w roli Ofelii, będąca pozornie naiwną i niewinną, ale z czasem musi zderzyć się z coraz mroczniejszym światem dookoła. Jednak dla mnie najmocniej w pamięć zapada kapitalny Sergi Lopez jako kapital Vidal. To oddany sprawie fanatyk, dla którego liczy się tradycja i honor. Budzi on grozę samym spojrzeniem (nawet goląc się brzytwą), jest bezwzględny oraz brutalny, bardzo mocno przypominając mi pułkownika Stricklanda z „Kształtu wody”. Najczystsza forma zła jakiej nie da się wymazać z pamięci. Całość jednak kradnie schowany za charakteryzacją Doug Jones jako tajemniczy Faun oraz blady człowiek z oczami w dłoniach.

Po seansie odnowionej wersji utwierdziłem się w przekonaniu, że „Labirynt fauna” to najlepszy film w dorobku Meksykanina. Olśniewający wizualnie, z przepiękną muzyką, świetnym scenariuszem, cudownym aktorstwem oraz absolutnie niepowtarzalnym klimatem. Baśń skierowana dla dorosłych, która działa z taką samą mocą oraz urokiem jak 20 lat temu.

9/10 + znak jakości

Radosław Ostrowski

Noc oczyszczenia

Było wiele przykładów filmów z obiecującym, a nawet bardzo ciekawym pomysłem, ale kompletnie nieumiejętnie go wykorzystuje. Najczęściej (choć nie zawsze) dotyczy to niskobudżetowych filmów grozy. A jednym z najjaskrawszych przypadków jest powstała w 2013 roku „Noc oczyszczenia”, którego światotwórstwo oraz koncept są o wiele ciekawsze niż miało prawo to być.

Akcja toczy się w nieodległej przyszłości, gdzie w USA od lat funkcjonuje tzw. Czystka. Polega ona na tym, że raz w roku przez jedną noc (od 7 wieczorem do 7 rano) wszelka przemoc jest dozwolona. Są jednak pewne zasady dotyczące broni oraz osób, których mordować nie należy, więc lepiej odbyć taką noc we własnym domu. Po części dzięki temu Ameryka się gospodarczo rozwija, choć nie wszyscy są fanami tego systemu. Bo ofiarami – najczęściej – są ludzie z niższych sfer społecznych, którzy nie bardzo mają możliwość bronić się.

Tak trafiamy do marca roku 2022 do bardzo zamożnej rodziny Sandinów. Głowa rodziny, James (Ethan Hawke) zajmuje się sprzedażą systemów ochronnych i zabezpieczeń. Domem zajmuje się jego żona, Mary (Lena Headey). Poza nim w dużej rezydencji jest dwoje dzieci: córka Mary (Adelaide Kane), która randkuje z troszkę starszym chłopakiem oraz bardzo wycofany syn Charlie (Max Burkholder). Niby wszystko wydaje się w familii w porządku, jednak podczas tytułowej nocy ich domostwo zostaje wzięte na celownik oczyszczających. Winnym zamieszania jest najmłodszy syn, który nie jest zbyt wielkim fanem tej krwawej imprezy i wpuszcza do domu rannego zbiega.

Reżyser i scenarzysta James DeMonaco dość szybko (za pomocą nagrań z kamer, radia i telewizji) wrzuca w ten ciekawy świat konserwatywnej, mocno uprzywilejowanej Ameryki, którą poznajemy z perspektywy bogatych domostw. I tu było spore pole do popisu, które mogłoby dać „Dniu oczyszczenia” szerszego kontekstu. To mógł być komentarz wobec kapitalizowaniu kontrolowanej przez państwo dzikiej, czystej, niepohamowanej przemocy albo wykorzystywania haseł konserwatywnych do eliminowania „słabszych” albo innych niż my. To mogą być przypadkowi ludzie, znienawidzeni sąsiedzi czy osoby, których nienawidzimy. Ostatecznie jednak dostajemy bardzo klasyczny home invasion, czyli grupa młodocianych włamuje się do domostwa. Samo w sobie nie jest to jakąś poważną wadą, tylko zachowanie bohaterów jest dość… dyskusyjne. Mary non stop panikuje, rodzinka zamiast trzymać się blisko ciągle się rozdziela, łazi, szukają się nawzajem. Jedynie głowa rodziny radzi sobie z eliminowaniem nieproszonych gości. A kiedy dochodzi już do ataku (czyli w zasadzie ostatnie pół godziny), nagle zaczyna robić się troszkę ciekawiej, akcja robi się krwawsza, by zakończyć niezłym finałem.

Całkiem niezła obsada nie bardzo ma co robić (poza demonicznym w swojej uprzejmości Rhysem Wakefieldem jako głównym antagonistą), technicznie jest poprawnie, ale czuć tu mocno ograniczony budżet. Przez większość czasu jednak zbyt wolno się rozkręca, a tło i wizja świata jest o wiele ciekawsza niż sama historia.

4/10

Radosław Ostrowski

Rozważna i romantyczna

Wydaje się, że nie da się zrobić złej adaptacji książki Jane Austin. Jej skromny dorobek (6 opublikowanych za życia powieści i 3 pośmiertnie) co jakiś czas wraca – dzięki brytyjskiej telewizji i filmowcom – na duży oraz mały ekranie, czyniąc ją ciągle żywą. Więc nie powinno być niespodzianką, że dostajemy „Rozważną i romantyczną” od młodej reżyserki Georgii Oakley.

Sama historia – choćby znana z ekranizacji Anga Lee z 1995 roku – skupia się wokół rodziny Dashwood. Po śmierci głowy rodziny, jego żona (Caitriona Balfe) oraz trzy siostry: Elinor (Daisy Edgar-Jones), Marianne (Esme Creed-Miles) i Margaret (Bohdi Rae Breathnatch) nie są w stanie same żyć, o utrzymaniu sporego dworu nie mówiąc. Wprowadza się tam brat zmarłego ze swoją jędzowatą żoną Fioną (Stacy Martin), która ewidentnie nie jest zadowolona z towarzystwa. Kobiety decydują się – za namową dalekiej krewnej, pani Jennings (Fiona Shaw) – przenieść się do Devonshire, które może i jest mniejsze, ale za to własne. Po drodze dwie starsze siostry trafiają na potencjalnych partnerów: bardzo nieśmiałego brata Fanny, Edwarda Ferrarsa (George MacKay), czarującego i pełnego wdzięku pana Willoughby (Frank Dillane) oraz tajemniczego, bardzo wycofanego pułkownika Brandona (Herbert Nordrum). A to wywoła spore zawirowania, komplikacje i burze.

Reżyserka niby trzyma się książkowego pierwowzoru, ale inaczej kładzie akcenty. Nadal jest to melodramat, jednak większy jest tutaj nacisk na relację dwójki sióstr, będących niejako awersem i rewersem tej samej monety. Elinor jest bardziej wyciszona, wiele swoich emocji tłumi w sobie, czyniąc ją pozornie przezroczystą postacią, zaś Marianne jest bardziej pełna pasji i namiętności. Ich dynamika oraz wspólne sceny są bijącym sercem i najlepszymi momentami filmu. Co nie oznacza, że wątki romansowe są kompletnie do wyrzucenia oraz pozbawione ciężaru – wręcz przeciwnie. Oakley przedstawia te relacja w bardzo delikatny sposób, jednocześnie pokazując wszystko w bardzo przyziemny, wręcz realistyczną formą. Nie oznacza to, że nie ma tu pięknych krajobrazów, ale nie wyglądają „pocztówkowo”, lecz bardziej w formie obrazów impresjonistycznych. I to dotyczy także dwóch scen balów (w tym jeden dziejący się w Londynie), ze sporą ilością statystów oraz cudnymi scenami tańca. Jednak nie brakuje tu momentów humorystycznych, dodających odrobinkę lekkości dla zbalansowania tonu. A wszystko brzmi bardzo przyjemnie dla ucha. I nie chodzi tylko o dialogi, mieszające humor, elegancję oraz sznyt, gdzie między wierszami pojawiają się kwestie obowiązków, miłości, relacji i szczęścia. Swoje też robi równie piękna muzyka, utrzymana w tradycji brytyjskich filmów kostiumowych (jak przypomnę te solówki skrzypiec – mniam!!!).

Ale jak wiele jeszcze robi tutaj obsada, o której nie jestem w stanie powiedzieć złego słowa. Nawet jakbym chciał, a nie chcę. W centrum znajdują się absolutnie fenomenalne Daisy Edgar-Jones oraz Esme Creed-Miles. Pierwsza jako Elinor pozornie wydaje się najmniej interesująca, niejako w cieniu bardziej wyrazistych i barwnych postaci, niemniej nie byłem w stanie oderwać od niej oczu. Gdzie każde (nie)wypowiedziane słowo i spojrzenie ma ciężar opadającego kamienia (w tych oczach chce się zanurzyć oraz zatonąć), ale też ma świetną chemię zarówno z Creed-Miles, jak też świetnym Georgem MacKayem. Sceny z tym drugim są pełne krępującej ciszy, nuty niezręczności, ale też elektryzującego napięcia. Aż chce się im kibicować. Z kolei Marianne jest tą bardziej żywiołową i przekonaną, że miłość musi być pełna pasji oraz energii. Dziewczyna jest trochę naiwna, ale też bardzo szczera w swoich przekonaniach, za co może zapłacić cenę (trzeci akt jest wręcz zdominowany przez nią). Ale pozostali też mają tutaj co robić: Frank Dillane jest odpowiedni czarujący, ale też bardzo śliski w roli Willoughby’ego, Herbert Nordrum w roli Brandona miesza społeczne wycofanie, honoru (scena pojedynku z Willoughbym) oraz mroczną tajemnicę, zaś pewne humorystyczne akcenty dają Fiona Shaw, Stacy Martin i pewna optymizmu Caitriona Balfe (pani Dashwood).

Nie będę aż tak odważny w twierdzeniu, że „Rozważna i romantyczna” AD 2026 jest lepsza czy gorsza od uważanej za klasykę wersję z 1995 (tą widziałem dawno i nie odświeżałem jej). Niemniej muszę powiedzieć, że ta mieszanka romantyzmu w realistycznej estetyce nadal jest pełna uroku i serca, czyniąc historię ponadczasową oraz ciągle żywotną. Dla mnie to jedna z największych niespodzianek tego roku.

8,5/10 + znak jakości

Radosław Ostrowski

3000 metrów nad ziemią

Był taki czas, kiedy Mel Gibson znajdował się na szczycie kariery, zarówno aktorskiej i reżyserskiej. Ale pod koniec pierwszej dekady XXI wieku wszystko zaczęło się wykolejać. Antysemickie wypowiedzi, oskarżenia o przemoc domową – to nie jest coś, co przekonuje wielkich bonzo z Hollywood. W 2016 roku po nakręceniu wojennej „Przełęczy ocalonych” i nominacji do Oscara za reżyserię wydawało się, że Australijczyk wraca do łask. Tak się jednak nie stało i nadal aktorsko krąży w kierunku niskobudżetowych filmów klasy B, a nawet jeszcze niższych. A na nową reżyserską produkcję Gibsona trzeba było czekać prawie 10 lat. Ta zaś przepadła w kinach niemal bez echa. Czy była aż tak zła?

Punkt wyjścia „3000 metrów nad ziemią” jest prosty, wręcz banalny. Mamy agentkę federalną U.S. Marshall Madolyn Harris (Michelle Dockery), która schwytała ukrywającego się Winstona (Topher Grace). Ten zgadza się zeznawać przeciwko gangsterowi, któremu liczył kasę w zamian za łagodniejszą odsiadkę. Plan jest taki, aby z Alaski dolecieć na lotnisko niezbyt rzucającym się w oczy samolotem, trzymając się z dala od wszystkich. Poza naszą parką (z czego świadek jest zakuty w kajdanki) leci sprawiający wrażenie rednecka pilot Daryl (Mark Wahlberg). Jednak lot przez góry nie będzie należał do łatwych.

Patrząc na ten film aż ciężko uwierzyć, że reżyserował to Mel Gibson. Australijczyk bardziej znany jest z epickich blockbusterów pokroju „Braveheart” czy „Apocalypto”, więc taki kameralny thriller w powietrzu był dość zaskakującym wyborem. Samo zawiązanie akcji jest sprawne i szybko zrobione, wygląda to nawet nieźle. Ale w momencie lotu w powietrzu (choć nie od razu) zaczynają dziać się problemy. Gibson próbuje balansować napięcie humorystycznymi akcentami, co wychodzi dość różnie: od sucharów Winstona przez seksualne podteksty złola (bo tak, nasz pilot okazuje się mafijnym cynglem, który ma zlikwidować zbiega) po – najlepsze w filmie – rozmowy przez telefon z pilotem Hassanem, próbującym pomóc naszej agentce w prowadzeniu samolotu. Przy okazji próbując też podrywać protagonistkę, co ma pewien urok. Ale wszystko w dół ciągnie przewidywalność oraz sam główny zły. Wahlberg jest mocno przerysowany i nawet (nad)ekspresyjny, stając się najjaśniejszym punktem obsady. Tylko, że jego plan oraz sposób egzekwowania czyni z niego kompletnego idiotę (nawet słabo ukrywa ślady krwi na ciele, czyniąc go podejrzanym), to jeszcze jest dość niezdarny. Ma szczęście i troszkę mu się udaje, bo pozostała dwójka również nie grzeszy inteligencją. I ja wiem, że próba pilotowania samolotu bez doświadczenia jest ważniejszą sprawą, jednak bez obserwowania złego gościa chcącego cię zabić (nawet jeśli jest przykuty kajdankami oraz porażony paralizatorem), nie należy do najlepszych pomysłów. Napięcia i emocji tyle, co podczas obrad Sejmu.

A fakt, że wszystkie sceny w samolocie – poza pokazaniem widoczków i samej maszynki w tle – są kręcone na green screenie, co jest widoczne. Zaś aktorzy dwoją się, troją w celu wykrzesania czegokolwiek, ale efekt jest nierówny. Grace próbuje robić za śmieszka, ale to nie działa, a próba dania głębi nie wychodzi; Wahlberg szaleje i nawet ze swoimi oczami potrafi dać frajdę; zaś Dockery radzi sobie nieźle jako BARDZO poważna agentka po przejściach. Zupełnie jakby każde z nich gra w trzech osobnych filmach. Reszta to w zasadzie głosy, które… są i nie przeszkadzają.

Niby można byłoby obejrzeć tą powietrzną wersję „Speed”, tylko całość jest kompletnie pozbawiona własnego charakteru i bardziej pasowałaby do wypożyczalni VHS albo gdzieś w otchłaniach platform streamingowych. Pozbawiona emocji i napięcia (co w thrillerze jest zbrodnią), nudna, strasznie tania i nieoryginalna produkcja, na którą nikt by nie zwrócił uwagi, gdyby nie nazwiska. Z tego lotu chce się jak najszybciej uciec.

4/10

Radosław Ostrowski